Phẫu thuật thay khớp (Arthroplasty) là một trong những thành tựu lớn của ngành chấn thương chỉnh hình, giúp phục hồi chức năng vận động và giải phóng cơn đau cho bệnh nhân bị tổn thương khớp nghiêm trọng. Trong đó, thay khớp háng và thay khớp gối là hai kỹ thuật phổ biến nhất, do đây là các khớp lớn chịu lực chủ đạo của toàn bộ cơ thể.
Nội dung bài viết
Khớp háng là một khớp hoạt dịch kiểu cầu - ổ chảo (Ball-and-Socket joint), sở hữu biên độ vận động đa trục rất linh hoạt nhưng lại có cấu trúc cực kỳ vững chắc.
Cấu trúc xương: Gồm hai thành phần chính:
Hình 1. Cấu trúc của một khớp háng
Hệ thống dây chằng và bao khớp: Được bao bọc bởi bao khớp dày và các dây chằng khỏe (dây chằng chậu đùi, mu đùi, ngồi đùi).
Hình 2. Hệ thống dây chằng bao khớp háng
Hệ mạch máu nuôi dưỡng: Đặc biệt quan trọng là các nhánh của động mạch mũ đùi trong (Medial femoral circumflex artery) và động mạch mũ đùi ngoài. Nguồn máu này chạy dọc theo cổ xương đùi để nuôi chỏm; do đó, các chấn thương như gãy cổ xương đùi rất dễ làm tổn thương hệ mạch này, dẫn đến biến chứng hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi.
Hình 3. Hệ thống mạch máu nuôi chỏm xương đùi
Kỹ thuật: Phẫu thuật viên tiến hành cắt bỏ toàn bộ chỏm xương đùi bị hư tổn và nạo mài bề mặt ổ cối bị thoái hóa. Sau đó, thay thế bằng ổ cối nhân tạo và chỏm - chuôi xương đùi nhân tạo.
Hình 4. Hình ảnh thay khớp háng toàn phần
Chỉ định: Áp dụng khi tổn thương xảy ra ở cả hai bề mặt khớp (chỏm và ổ cối). Thường gặp trong thoái hóa khớp háng nguyên phát, thứ phát giai đoạn muộn, hoại tử chỏm xương đùi giai đoạn muộn (sập chỏm hoàn toàn), viêm khớp dạng thấp, hoặc dính khớp.
Kỹ thuật: Chỉ cắt bỏ và thay thế duy nhất phần chỏm xương đùi bằng chỏm kim loại nhân tạo, giữ nguyên vẹn ổ cối tự nhiên của bệnh nhân. Cấu trúc chỏm nhân tạo có thể là loại lưỡng cực (Bipolar) để giảm thiểu sự mài mòn lên sụn ổ cối tự nhiên.
Hình 5. Hình ảnh thay khớp háng bán phần
Chỉ định: Chủ yếu áp dụng cho tổn thương cô lập ở chỏm hoặc cổ xương đùi trong khi ổ cối còn lành lặn. Điển hình là trường hợp gãy cổ xương đùi ở người cao tuổi, hoặc bệnh nhân thể trạng yếu, nhu cầu vận động thấp, cần rút ngắn thời gian phẫu thuật để hạn chế tai biến.
Khác với khớp háng, khớp gối là một khớp phức hợp kiểu bản lề (Hinge joint) cải biên. Đây là khớp chịu tải lớn nhất cơ thể nhưng lại có độ vững ổn cơ học kém hơn do sự bất tương thích về hình thể giữa hai đầu xương.
Cấu trúc xương: Là sự tiếp khớp của 3 đầu xương tạo thành 2 khớp: Khớp đùi - chày (Femorotibial) và Khớp đùi - bánh chè (Patellofemoral).
Hệ thống sụn chêm (Menisci): Gồm sụn chêm trong và sụn chêm ngoài hình chữ C và chữ O, nằm chen giữa lồi cầu và mâm chày, đóng vai trò như bộ giảm xóc, phân phối đều áp lực.
Hệ thống dây chằng giữ vững: Gồm hai dây chằng bên (bên chày, bên mác) giữ vững trục ngang, và hai dây chằng chéo (chéo trước - ACL, chéo sau - PCL) nằm trong khớp giữ vững trục trước - sau.
Hình 6. Giải phẫu khớp gối
Kỹ thuật: Phẫu thuật viên thực hiện "gọt" bỏ một lớp bề mặt sụn và xương dưới sụn bị hư hại ở cả lồi cầu đùi, mâm chày (và có thể cả mặt sau xương bánh chè). Sau đó, các bề mặt này được bọc lại bằng các cấu phần kim loại sinh học (Femoral & Tibial components) và chèn một tấm đệm nhựa polyethylene cao cấp ở giữa để thay thế sụn chêm và sụn khớp.
Phân loại theo dây chằng:
Chỉ định: Thoái hóa khớp gối nặng (Độ 3, Độ 4) tổn thương toàn bộ các khoang khớp, chân biến dạng vẹo trong (Varus) hoặc vẹo ngoài (Valgus) nghiêm trọng, mất chức năng vận động.
Hình 7. Hình ảnh thay khớp gối toàn phần
Hình 8. Hình ảnh thay khớp gối bán phần
Mọi chi tiết xin liên hệ:
PHÒNG KHÁM BS. VŨ MINH ĐỨC
Địa chỉ: 793 Trần Hưng Đạo, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Số cũ: 793 Trần Hưng Đạo, phường 1, quận 5, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0933942688 - 0908462300
 là một trong những thành tựu lớn của ngành chấn thương chỉnh hình, giúp phục hồi chức năng vận động và giải phóng cơn đau cho bệnh nhân bị tổn thương khớp nghiêm trọng. Trong đó, thay khớp háng và thay khớp gối là hai kỹ thuật phổ biến nhất, do đây là các khớp lớn chịu lực chủ đạo của toàn bộ cơ thể.&){kind=link}